Incoterms 2020 Rehberi: FOB, CIF, DAP ve DDP Arasındaki Kritik Farklar

Küresel Ticaretin Ortak Dili: Incoterms 2020 Nedir?

Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) tarafından periyodik olarak güncellenen Incoterms (International Commercial Terms), uluslararası mal satışlarında alıcı ve satıcı arasındaki maliyet, risk ve sorumluluk paylaşımını standart kurallara bağlar. 1 Ocak 2020 tarihinde yürürlüğe giren Incoterms 2020, toplam 11 teslim şeklini kapsamakta olup dış ticaret şirketlerinin navlun, sigorta ve gümrükleme planlamasında temel kılavuzdur.

Hatalı seçilen bir teslim kuralı, varış limanında beklenmeyen demurraj masraflarına, gümrük cezalarına veya transit esnasında oluşan hasarların tazmin edilememesine yol açabilir.

En Sık Kullanılan 4 Teslim Şeklinin Karşılaştırmalı Analizi

Dış ticaret operasyonlarında en yaygın tercih edilen dört kural; deniz taşımacılığına özel olan FOB ve CIF ile tüm taşıma türlerini kapsayan çok modlu DAP ve DDP kurallarıdır.

1. FOB (Free on Board — Gemide Masrafsız)

• Kapsam: Yalnızca denizyolu ve iç suyolu taşımacılığında kullanılır.
• Risk Geçiş Noktası: Mallar yükleme limanında belirlenen geminin bordasına (küpeştesine) yerleştirildiği andan itibaren risk satıcıdan alıcıya geçer.
• Maliyet Dağılımı: Satıcı iç nakliye, ihraç gümrükleme ve liman yükleme masraflarını karşılar. Ana navlun (denizyolu taşıma ücreti) ve varış masrafları alıcıya aittir.
• Kimler İçin Uygun: Kendi küresel armatör anlaşmaları olan ve navlun maliyetlerini optimize etmek isteyen ithalatçılar.

2. CIF (Cost, Insurance and Freight — Masraflar, Sigorta ve Navlun)

• Kapsam: Yalnızca deniz ve iç suyolu taşımacılığı.
• Risk Geçiş Noktası: Malların yükleme limanında gemiye yüklendiği an (risk FOB ile aynı anda geçer).
• Maliyet ve Sigorta: Satıcı, mal bedeline ek olarak varış limanına kadar olan navlunu ve alıcı lehine asgari deniz sigortasını (Institute Cargo Clauses C) sağlamakla yükümlüdür.
• Kritik Detay: Risk yükleme limanında geçtiği halde, maliyet varış limanına kadar satıcıya aittir.

3. DAP (Delivered at Place — Belirlenen Yerde Teslim)

• Kapsam: Karayolu, demiryolu, havayolu ve denizyolu dahil tüm taşıma modları.
• Risk ve Masraf: Malların varış yerinde gelen taşıma aracından boşaltılmaya hazır şekilde alıcının tasarrufuna bırakılmasıyla risk geçer.
• Gümrükleme: İthalat gümrük işlemleri, vergiler ve harçlar alıcıya; ana taşıma ve ara aktarmalar satıcıya aittir.

4. DDP (Delivered Duty Paid — Gümrük Vergileri Ödenmiş Olarak Teslim)

• Kapsam: Çok modlu (tüm taşıma türleri). Satıcı için azami, alıcı için asgari sorumluluk.
• Operasyonel Risk: Satıcı, varış ülkesindeki ithalat vergileri (KDV, ÖTV, gümrük vergisi) dahil tüm masrafları öder ve malları alıcının kapısına kadar teslim eder.
• Dikkat Edilmesi Gerekenler: Satıcının varış ülkesinde doğrudan gümrük beyanında bulunabilmesi veya yetkili bir gümrük müşaviriyle temsil edilmesi gerekir.

Karşılaştırma Tablosu: Kim Hangi Masraf ve Riskten Sorumlu?

İhracatçılar ve İthalatçılar İçin Arionex Uzman Tavsiyeleri

1. Konteyner Taşımalarında FOB Yerine FCA Tercih Edin: Konteyner yüklemelerinde mallar genellikle liman sahasına teslim edilir, doğrudan gemi vinci altına değil. ICC, konteynerli taşımalarda FOB yerine FCA (Free Carrier) kullanımını özellikle tavsiye etmektedir.
2. Sigorta Klozlarını Netleştirin: CIF teslim şeklinde satıcının yasal sorumluluğu dar kapsamlı 'Kloz C' sigortasıdır. Hassas veya değerli yüklerde alıcının 'Kloz A' (Tam Ziya ve Geniş Kapsam) talep etmesi veya CIP terimini tercih etmesi önerilir.
3. DDP Sözleşmelerinde Yerel Mevzuat Riski: İthalat ülkesinde yerleşik tüzel kişiliği olmayan ihracatçıların DDP yerine DAP veya DPU (Delivered at Place Unloaded) şartını seçmesi, KDV iadesi ve vergi cezası risklerini ortadan kaldırır.

Arionex Group olarak, dış ticaret sözleşmelerinizin lojistik ayağında en avantajlı teslim şeklini belirlemeniz ve rotaya özel gümrük çözümleri geliştirmeniz için uçtan uca danışmanlık sunuyoruz.